Η Κύπρος πέρασε μία δύσκολη περίοδο στην πρόσφατη οικονομική της ιστορία. Τα εύσημα από το εξωτερικό και οι αριθμοί δείχνουν πως κατόρθωσε επιτυχώς να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις με θετικές μελλοντικές προοπτικές. Εντούτοις η επιτυχία αυτή σύμφωνα με κάποιους επιχειρηματικούς κύκλους μπορεί να είναι πρόσκαιρη και, ειδικά στον τομέα του τουρισμού, συγκυριακή, αφού οφείλεται σε κάποιο βαθμό στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλοι γειτονικοί ανταγωνιστικοί προορισμοί, τα οποία υποβοήθησαν στο να εκτοξευθούν οι αφίξεις τουριστών στην Κύπρο στα υψηλοτέρα επίπεδα όλων των εποχών.

Τώρα είναι λοιπόν η κατάλληλη στιγμή να αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο άλλα έθνη με αντίστοιχα οικονομικά υπόβαθρα και μοντέλα κατόρθωσαν να πρωτοπορήσουν στους τομείς των τουριστικών και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Σιγκαπούρη είναι σίγουρα ένα από τα μοντέλα που πρέπει να μελετηθούν. Κυρίως θα πρέπει να αναλυθούν οι παράγοντες που οδηγούν αυτή τη μικρή χώρα (στην σύντομη οικονομική της ιστορία ως ανεξάρτητη) να συνεχίζει να αναπτύσσεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Η Σιγκαπούρη προβάλλεται συχνά ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η υιοθέτηση μέτρων ελεύθερης και ανοιχτής οικονομίας μπορεί να οδηγήσει στην ευημερία.

Όταν ξεκίνησε σαν μία ανεξάρτητη χώρα το 1965 οι προοπτικές ήταν δυσοίωνες. Μικρή και υπανάπτυκτη, δεν είχε ούτε φυσικούς πόρους, αλλά ούτε τον πληθυσμό (πρόκειται κυρίως για μετανάστες χωρίς κοινή ιστορία) για να αναπτυχθεί. Δυο χρόνια πριν την ανεξαρτησία της αποπειράθηκε να ενωθεί με τη Μαλαισία, οι εντάσεις όμως με το κοινοβούλιο στη Κουάλα Λουμπούρ καθώς και οι εθνικές αναταραχές μεταξύ των δύο χωρών, οδήγησαν τελικά στην έξοδο της Σιγκαπούρης από την συνομοσπονδία και στην διακήρυξη της ανεξαρτησίας της.

Σήμερα το μέσο κατά κεφαλή εισόδημα της Σιγκαπούρης ξεπερνά τις 52 χιλιάδες δολάρια, κατατάσσοντας την ανάμεσα στα δέκα πιο ευημερούντα έθνη του κόσμου, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ. Η Σιγκαπούρη είναι επίσης και η ακριβότερη πόλη στον κόσμο, γεγονός το οποίο δεν αποτρέπει όμως την προσέλκυση εκατομμύριων τουριστών από όλο τον κόσμο, όλες τις εποχές του χρόνου.

Η επιτυχία της Σιγκαπούρης οφείλεται σε πολλούς λόγους, οι οποίοι βοήθησαν στο να μεταμορφωθεί και να αναδειχθεί η χώρα στο πλούσιο οικονομικό κέντρο που είναι σήμερα. Πρώτον, η στρατηγική της θέση και το φυσικό της λιμάνι βοήθησαν πολύ στην ραγδαία της ανάπτυξη. Από το λιμάνι της Σιγκαπούρης περνά σχεδόν το 40% της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, λιμάνι το οποίο αποτελούσε σημαντικό πέρασμα ήδη από τον 14ο αιώνα. Αξίζει να σημειωθεί πως η Σιγκαπούρη βρίσκεται στην καρδιά μιας από τις πιο δυναμικές και ταχέως αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη, εκμεταλλευόμενη την οικονομική άνοδο των γειτονικών χωρών και ιδιαίτερα της Κίνας.

Δεύτερον, υπό την διακυβέρνηση του πρώην πρωθυπουργού Λι, στην Σιγκαπούρη άνθισε το παγκόσμιο εμπόριο προσελκύοντας μεγάλες επενδύσεις. Οι πολυεθνικές βρήκαν στη Σιγκαπούρη ένα φυσικό κόμβο και πρόσφορο έδαφος για ανάπτυξη και επέκταση των δραστηριοτήτων τους. Η υιοθέτηση του ελεύθερου εμπορίου επέφερε εντυπωσιακά αποτελέσματα, κατατάσσοντας την ως το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι κοντέινερ στον κόσμο, συντελώντας καθοριστικά στην ραγδαία αύξηση του εθνικού κατά κεφαλή ΑΕΠ μετά την ανεξαρτησία της το 1965. Λαμβάνοντας υπόψη τα εντυπωσιακά αυτά αποτελέσματα, η χώρα αποτελεί παράδειγμα διάψευσης έναντι όσων εμμένουν σε προστατευτικές πολιτικές υποστηρίζοντας ότι τέτοια μέτρα είναι αναγκαία για την προστασία της εγχώριας αγοράς.

Τρίτο, και ενδεχομένως πιο σημαντικό, η κυβέρνηση είναι ευέλικτη, αποτελεσματική και ειλικρινής με όλα τα αντισυμβαλλόμενα μέρη. Τα χαρακτηριστικά αυτά της επιτρέπουν να ανταποκρίνεται άμεσα στις ανάγκες της συνεχούς μεταβαλλόμενης οικονομίας και να οδηγεί τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι όταν κυβερνητικά τμήματα, όπως το Ναυτικό Λιμεναρχείο της Σιγκαπούρης, προβαίνουν τακτικά σε μελέτες για να συγκριθούν με τα ανταγωνιστικά καθεστώτα ανά τον κόσμο, προκειμένου να εντοπίσουν τυχόν χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν σε ανάλογες περιστάσεις. Η ταχεία υιοθέτηση της τεχνολογίας και η κουλτούρα της διαφάνειας προσθέτουν επιπλέον αξία στην αποτελεσματικότητα του οικονομικού συστήματος.

Μετά την πρόσφατη οικονομική κρίση, η Κύπρος έκανε μερικά τολμηρά και σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένης της λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση της συστημικής αναποτελεσματικότητας της κυπριακής γραφειοκρατίας. Παράλληλα, πέρα από την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος (στόχος των κυβερνήσεων εδώ και δεκαετίες είναι να ενισχυθούν και άλλες μορφές τουρισμού), τα πολεοδομικά κίνητρα που παραχωρήθηκαν οδήγησαν σε ανακαινίσεις/επεκτάσεις ξενοδοχειακών μονάδων, ενώ για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια καινούργια ξενοδοχεία βρίσκονται υπό κατασκευή. Επιπλέον, παραχωρήθηκαν φορολογικά κίνητρα και ενισχύθηκε το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων. Είναι παραδεκτό ότι τα συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσαν την επιχειρηματική δραστηριότητα, τον τουρισμό, τα δημόσια οικονομικά, καθώς και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Επιπλέον συνέβαλαν στη μείωση της ανεργίας (για πρώτη φορά το ποσοστό κατέβηκε κάτω από το 10%) και των μη εξυπηρετούμενων δανείων (αν και το ζήτημα παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την κυπριακή οικονομία).

Το οικονομικό μοντέλο της Σιγκαπούρης αντικατοπτρίζει ένα κυβερνητικό σύστημα το οποίο αναγνωρίζει αναμφίβολα τη σημασία ποσοτικής και ποιοτικής στήριξης των αναγκών τόσο των επιχειρήσεων όσο και των πολιτών, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο προς όφελος όλων των ενδιαφερομένων. Ως εκ τούτου, γρήγορες και αποφασιστικές προτάσεις σε θέματα επενδυτών που επιδιώκουν να αναπτύξουν πολύτιμα έργα στο νησί, ευελιξία στην λήψη αποφάσεων καθώς και η υιοθέτηση προτύπων μιας ελεύθερης και ανοικτής οικονομίας θα συντελέσουν στο να γίνει η Κύπρος η Σιγκαπούρη της Μεσογείου

Αλέξανδρος Σοφοκλέους, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited