Οι τρεις αυτοί πυλώνες είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Η εξαιρετική επίδοση που επιτυγχάνεται στην ιαπωνική οικονομία αποτελεί δικαίωση της πολιτικής «ABENOMICS» του πρωθυπουργού Abe, ο οποίος στις 22 Οκτωβρίου επανεξελέγη για τρίτη συνεχή θητεία. Τα στατιστικά στοιχεία έχουν δείξει ότι κατά το δεύτερο τρίμηνο το ΑΕΠ της Ιαπωνίας αυξήθηκε με ρυθμό 4% σε ετήσια βάση σε σχέση με 2,5% που ανέμεναν οι αγορές. Προβλέπεται ότι η βελτιωμένη επίδοση της οικονομίας θα συνεχίσει μέχρι το τέλος του χρόνου και ότι ο ψηλός ρυθμός ανάπτυξης θα συνεχίσει και μακροπρόθεσμα. Συγκριτικά, αναφέρεται ότι για σχεδόν δύο δεκαετίες πριν από την οικονομική κρίση του 2008 η Ιαπωνία παρουσίαζε πολύ χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ βίωνε συχνές οικονομικές κρίσεις και αντιπληθωρισμό.

Παραδοσιακά, η Ιαπωνία κατηγορείτο ότι βασιζόταν στις εξαγωγές για την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξής της. Αντιθέτως, η αύξηση του ΑΕΠ κατά 4% που σημειώθηκε φέτος ήταν κυρίως αποτέλεσμα της αύξησης της καταναλωτικής ζήτησης. Το πρόγραμμα της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας με τα αρνητικά επιτόκια, υποτίμησε σε σημαντικό βαθμό το γιεν μετά το 2013, πράγμα που οδήγησε σε κατηγορίες από τις Η.Π.Α. ότι η Ιαπωνία υιοθετεί πολιτική προστατευτισμού για αύξηση των εξαγωγών της. Βέβαια, το γεγονός ότι η Κεντρική Τράπεζα των Η.Π.Α. (FED) τώρα αποσύρει την τόνωση της οικονομίας, μια πολιτική που σύντομα αναμένεται να ακολουθήσει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), δεν αποτελεί αφορμή για την Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας να αποσύρει την πολιτική που ακολουθεί για τόνωση της οικονομίας της. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η Ιαπωνική Κεντρική Τράπεζα με ψήφους 8 έναντι 1, αποφάσισε όπως τα επιτόκια παραμείνουν στο αρνητικό -0,1% και καθόρισε την απόδοση των δεκαετών ομολόγων γύρω στο 0%, ενώ θα συνεχίσει να αγοράζει ομόλογα στον ίδιο βαθμό όπως σήμερα.

Αναφέρεται ότι ένας από τους κύριους λόγους που ο κ. Αbe προκήρυξε εκλογές πριν από την λήξη της δεύτερης θητείας του ήταν οι ευνοϊκές εξελίξεις της ιαπωνικής οικονομίας. Κέρδισε τις εκλογές με μεγάλη πλειοψηφία, αφού εξασφάλισε τα 2/3 των εδρών της κάτω Βουλής. Μετά την νίκη του στις εκλογές, η δημοτικότητα του αυξήθηκε και πάλι στο 50% σε σχέση με 34% το περασμένο καλοκαίρι. Η νίκη στις εκλογές δίνει στον κ. Αbe τη νέα εντολή να συνεχίσει με την πετυχημένη όπως αποδεικνύεται πολιτική «ABENOMICS» και μια ελπίδα να προωθήσει την αναθεώρηση του μετα-πολιτικού συντάγματος της Ιαπωνίας, που αποκλείει την εμπλοκή της σε πολεμικές επιχειρήσεις, πράγμα που συνδέεται με την έκρυθμη κατάσταση στη γειτονική χώρα, Βόρειο Κορέα. Βέβαια, ακόμη και με τα 2/3 της πλειοψηφίας του κοινοβουλίου που ελέγχει, το σύνταγμα της χώρας χρειάζεται αρκετό χρόνο για να τροποποιηθεί.

Η επανεκλογή του πρωθυπουργού Abe αναμένεται να βοηθήσει, εκτός απροόπτου, σε περαιτέρω νομισματική και δημοσιονομική τόνωση και έχει αυξήσει τις πιθανότητες επαναπροσδιορισμού του τέως διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας, κ. Haruhiko Kuroda, τον ερχόμενο Μάρτιο, ένθερμου υποστηρικτή των μεταρρυθμίσεων που προωθεί ο πρωθυπουργός.

Για να ενδυναμώσει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής «ABENOMICS» σε ότι αφορά την οικονομική ανάπτυξη της χώρας και την επίτευξη του στόχου 2% του πληθωρισμού, ο κ. Abe έχει ζητήσει από τις επιχειρήσεις της χώρας να παραχωρήσουν στους εργαζόμενους τους 3% αύξηση στους μισθούς τους για το 2018 σε σχέση με το 1,98% που έχει παραχωρηθεί φέτος και κατά το 2016. Αυτή η παρέμβαση του πρωθυπουργού Abe στους μισθούς είναι, σύμφωνα με έρευνες, αποτέλεσμα της απάθειας των συντεχνιών να ζητήσουν μεγαλύτερη αύξηση παρά την αυξημένη κερδοφορία των εταιρειών, από τότε που για πρώτη φορά εξελέγη στην πρωθυπουργία ο κ. Abe. Ως σημαντική κοινωνική παράμετρος, αναφέρεται ότι ο κ. Abe κατά την πρόσφατη προεκλογική του εκστρατεία, υποσχέθηκε να αυξήσει τον φόρο κατανάλωσης από το 8% στο 10%, χρησιμοποιώντας το 50% των εσόδων για τη δωρεάν φροντίδα των παιδιών και την κοινωνική ασφάλεια, αντί της μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος της χώρας. Με την επανεκλογή του, αν συνεχίσει να είναι πρωθυπουργός μέχρι τους Ολυμπιακούς αγώνες του Τόκιο το 2020, ο κ. Abe θα είναι ο πιο μακροχρόνιος πρωθυπουργός της σύγχρονης εποχής, ο οποίος θα έχει θέσει γερά τις βάσεις για το νέο οικονομικό ιαπωνικό θαύμα.

Υ.Γ. Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.

Σοφοκλής Σοφοκλέους, Διοικητικός Σύμβουλος ΚPMG Limited, τηλ. 22209000, ηλεκ. διευθ. ssofocleous@kpmg.com.