Παρόλ’ αυτά, εννέα μήνες μετά που ανέλαβε την προεδρία των Η.Π.Α. οι κανόνες του διεθνούς εμπορίου παραμένουν ανέπαφοι και οι απειλές του να επιβάλει εισαγωγικούς δασμούς δεν προωθηθήκαν. Και τούτο, λόγω αντιδράσεων στους κόλπους της ιδίας της διακυβέρνησης του, αντιδράσεις από τις επιχειρήσεις αλλά και από την ομάδα των ρεπουμπλικάνων βουλευτών που υποστηρίζει το ελεύθερο εμπόριο. Βέβαια στις πρώτες μέρες της διακυβέρνησης του τήρησε την υπόσχεση του και απέσυρε τη χώρα από τη συμφωνία των δώδεκα χωρών του Ειρηνικού (Trans Pacific Partnership) που διαπραγματεύτηκε ο προκάτοχος του Ομπάμα.

Η εμπορική συμφωνία ελευθέρου εμπορίου μεταξύ των Η.Π.Α., του Μεξικού και του Καναδά, γνωστή ως NAFTA, ήταν αμφιλεγόμενη από την αρχή και οι επικριτές της έγιναν πιο έντονοι παρά την επιτυχία της στην αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων.

Κατά την προεκλογική του εκστρατεία, ο πρόεδρος Τραμπ είχε δηλώσει ότι η συμφωνία NAFTA είναι η χειρότερη εμπορική συμφωνία που έχει συνομολογηθεί ποτέ.

Εντούτοις, τον περασμένο Αύγουστο εμπορικοί διαπραγματευτές από τις τρεις χώρες συναντηθήκαν στην Ουάσιγκτον για επαναδιαπραγμάτευση. Τον ίδιο μήνα, οι εκτελεστικοί διευθυντές των πιο μεγάλων επιχειρηματικών συνδέσμων απέστειλαν επιστολή στον κ. Robert Lighthizer, εμπορικό διαπραγματευτή των Η.Π.Α., προειδοποιώντας τον να μην προσπαθήσει να καταργήσει ή να αποδυναμώσει τις πρόνοιες που αναφέρονται στην εξέταση των διαφωνιών που υπάρχουν μεταξύ των τριών χωρών σε ότι αφορά τη NAFΤΑ. Επίσης ο κ. David MayLennan, εκτελεστικός διευθυντής της πιο μεγάλης οργάνωσης προσφοράς γεωργικών προϊόντων παροτρύνει τις Η.Π.Α. να εργαστούν προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της συμφωνίας NAFTA, η οποία είναι προς όφελος και των τριών χωρών.

Οι εξαγωγές είναι πολύ σημαντικές για την οικονομία της Νότιας Κορέας αφού αποτελούν το 50% του ΑΕΠ.

Οι αξιωματούχοι της διακυβέρνησης Τραμπ ζητούν την επαναδιαπραγμάτευση ή ακόμη και τον τερματισμό της Korus, εμπορικής συμφωνίας Νότιας Κορέας – Η.Π.Α., πράγμα που έχει οδηγήσει σε προσπάθειες από αξιωματούχους της Ν. Κορέας να πείσουν για τη σημασία της συμφωνίας αυτής. Έκθεση για την συμφωνία αυτή από Ερευνητικό Ίδρυμα της Ν. Κορέας προειδοποιεί ότι η ακύρωση της Korus θα βλάψει τις αμερικανικές εταιρείες περισσότερο από τις κορεατικές. Ασφαλώς η κατάργηση της εμπορικής συμφωνίας Korus είναι εξαιρετικά επιβλαβής για τις Η.Π.Α. σε περίοδο αντιπαράθεσης με τη Βόρεια Κορέα.

Οι απειλές των Η.Π.Α. ότι θα αποσυρθούν από διεθνείς εμπορικές συμφωνίες έχουν αφήσει το πεδίο ελεύθερο για την Ε.Ε. για να αναλάβει τα ηνία του διεθνούς εμπορικού συστήματος.

Τα αποτελέσματα της πολιτικής του προέδρου Τραμπ για το διεθνές εμπόριο παραμένουν αβέβαια και το μέλλον προβλέπεται δυσοίωνο. Η διεθνής κοινότητα περιμένει πως θα επικρατήσουν πιο λογικές φωνές στους κόλπους της διακυβέρνησης Τραμπ και του Κογκρέσου. Η τελευταία ρητορική των Η.Π.Α. να αποσυρθούν από διεθνείς εμπορικές συμφωνίες έχει αφήσει το πεδίο ελεύθερο για την Ε.Ε. να αναλάβει τα ηνία του διεθνούς εμπορικού συστήματος. Ήδη ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jean–Claude Juncker σχεδιάζει να ανακοινώσει ότι η Ε.Ε. θα αναζητήσει νέες διμερείς συμφωνίες σε όλη την υφήλιο, μέχρι και την Αυστραλία. Αναφέρεται ότι η Ε.Ε. και η τελωνειακή ένωση της Λατινικής Αμερικής, γνωστή ως Mercosur, άρχισαν συνομιλίες για την επέκταση της εμπορικής τους συμφωνίας. Η συμφωνία Mercosur περιλαμβάνει μεγάλες οικονομίες όπως αυτές της Βραζιλίας, της Αργεντινής, αλλά και χώρες όπως είναι η Ουρουγουάη και Παραγουάη. Αφουγκραζόμενη τις φωνές από το εσωτερικό της Ε.Ε. για τον κίνδυνο εισαγωγής πολύ φτηνών προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει τους γεωργούς της Mercosur ότι δεν πρέπει να αναμένουν πλήρη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές για το βοδινό και αλλά γεωργικά προϊόντα, αλλά και βιοκαύσιμα.

Μια εξαιρετική επιτυχία σε ότι αφορά την περαιτέρω φιλελευθεροποίηση του ελευθέρου εμπορίου είναι η συμφωνία που πρόσφατα επιτεύχθηκε μεταξύ της Ε.Ε. και της Ιαπωνίας, χώρες που συναποτελούν το 19% του παγκοσμίου ΑΕΠ και εξάγουν το 38% των προϊόντων.

Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe δήλωσε ότι η συμφωνία αυτή αποτελεί την μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερης βιομηχανικής παραγωγικής ζώνης. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτησε την συμφωνία με την Ιαπωνία ως την πιο σημαντική διμερή εμπορική συμφωνία που έχει συνομολογήσει η Ε.Ε. Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε μετά από τέσσερα χρόνια διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβάνει πλήρη κατάργηση των δασμών (με κάποιες μεταβατικές περιόδους) σχεδόν για όλα τα γεωργικά προϊόντα που εξάγονται στην Ιαπωνία.

Η συμφωνία προνοεί επίσης κατάργηση των εισαγωγικών δασμών για τις εξαγωγές ιαπωνικών αυτοκινήτων στην Ε.Ε. Η Ε.Ε. συμφώνησε να καταργήσει σταδιακά όλους τους δασμούς για τα επιβατικά αυτοκίνητα που εισάγονται από την Ιαπωνία με κάποια ασφαλιστική δικλίδα σε περιπτώσεις που σημειωθεί μεγάλη αύξηση στις εισαγωγές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι η συμφωνία με την Ιαπωνία περιλαμβάνει και εναρμόνιση των προτύπων, κάτι που θα βοηθήσει τους κατασκευαστές αυτοκινήτων της Ε.Ε. να εξάγουν περισσότερα αυτοκίνητα στην Ιαπωνία.

Η Ιαπωνία πέτυχε να καταργήσει τους εισαγωγικούς δασμούς για τις εξαγωγές αυτοκινήτων στην Ε.Ε. Πρόκειται για ένα σημαντικό επίτευγμα, αφού η Ε.Ε είναι η μεγαλύτερη εισαγωγέας αυτοκινήτων.

Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγήθηκε ένα πανευρωπαϊκό σύστημα εξέτασης των εξαγωγών και επενδύσεων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Το σκεπτικό είναι να προστατευθεί η εθνική ασφάλεια. Στις περιπτώσεις όπου είναι απαραίτητο, θα τερματίζονται οι εξαγορές μιας επιχείρησης ή θα παρεμποδίζονται οι επενδύσεις από το εξωτερικό. Η Φιλανδία έχει εναντιωθεί στην εισήγηση αυτή δηλώνοντας ότι τυχόν υλοποίησή της εγκυμονεί κινδύνους για διεθνή εμπορικό πόλεμο. Πάντως οι περιφερειακές χώρες του Νότου (που περιλαμβάνουν και την Πορτογαλία, την Ελλάδα) χρειάζονται ξένες επενδύσεις που θα αυξήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα. Επομένως έχουν εύλογο συμφέρον να συνταχθούν με τις Βόρειες χώρες για να αντιμετωπίσουν τις εισηγήσεις σχετικές με έλεγχο και απαγόρευση επενδύσεων και εξαγορών από το εξωτερικό.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτησε την συμφωνία με την Ιαπωνία ως την πιο σημαντική διμερή εμπορική συμφωνία που έχει συνομολογήσει η Ε.Ε.

Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.

Γιώργος Ανδρέου, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited, τηλ. 22209000, ηλεκ. διευθ. gandreou@kpmg.com.