Όπως τονίζει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) σε έκθεση Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας για το 2017, το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων (ΜΕΧ) και το υψηλό επίπεδο του δημόσιου και του ιδιωτικού χρέους, εξακολουθούν να αποτελούν τα πιο σημαντικά ευάλωτα σημεία της οικονομίας, παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών συνθηκών.

Αν και οι ΜΕΧ μειώθηκαν κατά €6,76 εκ. στο σύνολό τους από τις 31 Δεκεμβρίου 2014, ως ποσοστό των συνολικών χορηγήσεων παραμένουν από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και συνεχίζουν να ασκούν μεγάλη πίεση στην κερδοφορία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αποτελώντας τη μεγαλύτερη πηγή κινδύνου της οικονομίας μας. Συνεπώς, η αποκλιμάκωση των ΜΕΧ αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης και την εμπέδωση συνθηκών χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Δυστυχώς, αντί να μειωθούν, οι συνολικές ΜΕΧ παρουσίασαν αύξηση €1,54 εκ. τον Ιανουάριο του 2018, κυρίως λόγω της εφαρμογής του νέου Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, το οποίο μπήκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2018. Σύμφωνα με τη συνοπτική κατάσταση για τις ΜΕΧ που εκδίδει η ΚΤΚ, οι συνολικές ΜΕΧ στο τέλος Ιανουαρίου του 2018 διαμορφώθηκαν στα €22,11 δις σε σύγκριση με €20,57 δις στο τέλος Δεκεμβρίου του 2017. Έτσι, ο δείκτης των ΜΕΧ ως ποσοστό των συνολικών δανείων ανήλθε στο 45,7% σε σύγκριση με 43,7% τον Δεκέμβριο του 2017.

Όπως εξηγεί η ΚΤΚ, η αύξηση στις συνολικές χορηγήσεις, ΜΕΧ και συσσωρευμένες προβλέψεις κατά την 31η Ιανουαρίου οφείλεται, κυρίως, στην εφαρμογή του νέου Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9 από την 1η Ιανουαρίου 2018. Το εν λόγω πρότυπο δημιουργήθηκε ως απάντηση στην κριτική που δεχόταν το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 39 ότι είναι πολύ πολύπλοκο, ότι κινείται εκτός της εταιρικής πραγματικότητας και ότι καθυστερεί πολύ την αναγνώριση των ζημιών από δάνεια και άλλα εισπρακτέα.

Βάσει του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 9, ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα πρέπει να προβαίνει σε προβλέψεις για απομείωση στη βάση της αναμενόμενης ζημιάς από την αρχή της παροχής μιας δανειακής σύμβασης. Οι προβλέψεις δεν αφορούν μόνο τις ΜΕΧ, αλλά και τα δάνεια που εξυπηρετούνται κανονικά. Ως εκ τούτου, οι συνολικές συσσωρευμένες προβλέψεις παρουσίασαν αύξηση φτάνοντας τα €11,65 δις τον πρώτο μήνα του 2018, έναντι €9,63 δις τον Δεκέμβριο του 2017. Ως ποσοστό των συνολικών ΜΕΧ, οι προβλέψεις διαμορφώθηκαν στο 52,7% τον Ιανουάριο του 2018, έναντι 46,8% τον Δεκέμβριο του 2017.

Συναφώς, τα δάνεια με καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών αυξήθηκαν στα €17,32 δις στο τέλος Ιανουαρίου του 2018 σε σύγκριση με €15,79 δις στις 31 Δεκεμβρίου του 2017. Ως ποσοστό των συνολικών δανείων τα δάνεια με καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών διαμορφώθηκαν στο 35,8% σε σύγκριση με 33,4% τον Δεκέμβριο του 2017. Σημειώνεται ότι τα δάνεια σε καθυστέρηση πέραν των 90 ημερών δεν περιλαμβάνουν τα δάνεια που έχουν αναδιαρθρωθεί, όπως ισχύει στην περίπτωση των ΜΕΧ, όπου τα αναδιαρθρωμένα δάνεια συνεχίζουν να κατηγοριοποιούνται ως ΜΕΧ για περίοδο τουλάχιστον ενός έτους. Τα συνολικά δάνεια στο τέλος του Ιανουαρίου διαμορφώθηκαν στα €48,41 δις από €47,08 δις στο τέλος Δεκεμβρίου του 2017, σύμφωνα με την ΚΤΚ.

Οι συνολικές χορηγήσεις που αναδιαρθρώθηκαν ανήλθαν στα €12,08 δις τον Ιανουάριο του 2018, έναντι 11,82 δις τον Δεκέμβριο του 2017. Αύξηση παρουσίασαν και οι αναδιαρθρωμένες χορηγήσεις που κατηγοριοποιούνται ως μη εξυπηρετούμενες και έφτασαν στα €8,86 δις σε σύγκριση με €8,46 δις τον Δεκέμβριο του 2017.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, επιβάλλεται η εντατικοποίηση των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, η αποφασιστική εφαρμογή του πλαισίου αφερεγγυότητας και η χρήση όλων των εργαλείων που έχουν στη διάθεσή τους τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ώστε να μειωθεί ουσιαστικά το επίπεδο των ΜΕΧ.

Όπως αναφέρει η ΚΤΚ, προς την επίτευξη αυτού του στόχου αναμένεται ότι θα βοηθήσει η δημιουργία εθνικής πλατφόρμας διαχείρισης ΜΕΧ, αφού θα παρουσιάζει μια ενοποιημένη εικόνα των δεδομένων που σχετίζονται με τις ΜΕΧ, μέσω της χρήσης εναρμονισμένων προτύπων. Επιπλέον, προσθέτει ότι η εν λόγω πλατφόρμα θα είναι πιο προσιτή, καθώς θα λειτουργεί ως σημείο επαφής για δυνητικούς επενδυτές σε ΜΕΧ, επιτρέποντας πολύ πιο εύκολα την πρόσβαση στα δεδομένα των ΜΕΧ και βελτιώνοντας τα επίπεδα διαφάνειας.

Άντρη Αθανασίου, Principal, KPMG Limited