Διαχρονικά, εξέχουσα θέση ανάμεσα στα καθήκοντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής («Επιτροπή») και ειδικότερα του αρμόδιου Επιτρόπου για τον ανταγωνισμό είναι να διασφαλίζει ότι οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΕΕ») εφαρμόζονται με δίκαιο τρόπο σε κάθε εταιρική οντότητα που δραστηριοποιείται στην ενιαία αγορά, ανεξάρτητα από το μέγεθος, τον τομέα ή την προέλευση της.

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η Επιτροπή επιβάλλει κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις για να διασφαλιστούν πραγματικά ισότιμοι όροι φορολογικού ανταγωνισμού εντός της ΕΕ.

Με τον όρο «κρατική ενίσχυση» εννοούμε «τη βοήθεια που χορηγείται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό δια της ευνοϊκότερης μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που να επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών-μελών συναλλαγές».

Σκοπός του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων είναι να διασφαλίζεται ότι τα κράτη μέλη δεν προσφέρουν σε επιλεγμένες εταιρείες ή κατηγορία εταιρειών, πιο ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση από ότι σε άλλες, ώστε να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Η Επιτροπή μέσα από τις αποφάσεις της διακηρύττει ότι η «αρχή του πλήρους ανταγωνισμού» πρέπει να διέπει τις συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών και οι όροι να είναι τέτοιοι, ώστε να μην υπερτερεί καμιά εταιρεία έναντι άλλης που υπόκειται σε ίδιους φορολογικούς κανονισμούς.

Στo πλαίσιo διατήρησης του Φορολογικού Ανταγωνισμού εντός της Ένωσης, η Επιτροπή ανέλαβε δράση κατά των φορολογικών γνωματεύσεων («tax rulings») που εκδόθηκαν από τις φορολογικές αρχές του Λουξεμβούργου και της Ιρλανδίας, προς όφελος των αμερικανικών κολοσσών της Amazon και της Apple αντίστοιχα.

Ειδικότερα, η Επιτροπή αξιώνει από το Λουξεμβούργο την είσπραξη διαφυγόντων φόρων περίπου δέκα ετών από την Amazon, με την κατηγορία ότι η εν λόγω εταιρεία είχε τύχει προνομιακής φορολογικής μεταχείρισης.

Η αρμόδια επίτροπος για θέματα ανταγωνισμού κα Margrethe Vestager, ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή ζητά από την Amazon να καταβάλει 250 εκατομμύρια ευρώ στη κυβέρνηση του Λουξεμβούργου σε αναδρομικούς φόρους μαζί με τους ανάλογους τόκους, δίνοντας το μήνυμα μηδενικής ανοχής κατά των παράνομων κρατικών ενισχύσεων και της επιλεκτικής χορήγησης φορολογικών πλεονεκτημάτων.

Η απόφαση σε βάρος της Amazon έρχεται περίπου ένα χρόνο μετά την απόφαση-καταπέλτη που επέβαλαν οι Βρυξέλλες στην Apple, ζητώντας από την Ιρλανδία να εισπράξει 13 δισεκατομμύρια ευρώ σε φόρους. Η επιλεκτική φορολογική μεταχείριση της Apple στην Ιρλανδία κρίθηκε ως παράνομη βάσει των κανόνων της ΕΕ αφού όπως φάνηκε παρείχε στην Apple πλεονέκτημα έναντι των υπόλοιπων εταιρειών, οι οποίες υπόκειντο στους συνήθεις εθνικούς φορολογικούς κανόνες.

Η αντιπαράθεση της Επιτροπής με την Apple έγινε εντονότερη με τις πρόσφατες ενέργειες της πρώτης να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ιρλανδίας, επειδή δεν κατόρθωσε να ανακτήσει τους αναδρομικούς φόρους, ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η πιο πάνω εξέλιξη ήταν αναμενόμενη μιας και από τον Αύγουστο του 2016 και ενώ η Επιτροπή είχε απαιτήσει από την Apple να καταβάλει τους οφειλόμενους φόρους στην Ιρλανδία, η τελευταία, θέλοντας να προασπίσει τα συμφέροντα ενός από τους σημαντικότερους επενδυτές στην επικράτεια της, τάχθηκε στο πλευρό του αμερικανικού κολοσσού, προσβάλλοντας και αυτή με την σειρά της την νομιμότητα της απόφασης που πάρθηκε από την Επιτροπή. Στην αντίπερα όχθη, η Επιτροπή απειλεί την Ιρλανδία με κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της με την απόφαση για ανάκτηση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων, της οποίας η προθεσμία συμμόρφωσης έχει εκπνεύσει από τον Ιανουάριο του 2017.

Καταληκτικά, η αντιπαράθεση που μαίνεται ανάμεσα στην Επιτροπή και τους δύο προαναφερόμενους κολοσσούς, έχει καταδείξει την αμείλικτη στάση της πρώτης στην ανάκτηση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων, προκειμένου να αρθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού απόρροια των παράνομων κρατικών ενισχύσεων, αποκαθιστώντας με αυτό το τρόπο την ίση μεταχείριση στην ενιαία αγορά.

Εξάλλου, τα τελευταία χρόνια η Επιτροπή έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου για πάταξη του επιζήμιου φορολογικού ανταγωνισμού εφαρμόζοντας μια ευρεία στρατηγική προς την κατεύθυνση της δίκαιης φορολόγησης και την αύξηση της φορολογικής διαφάνειας. Οι τελευταίες εξελίξεις ενισχύουν τις προσπάθειες της Επιτροπής για μια αναπροσαρμοσμένη, κοινή, ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών η οποία θα λειτουργήσει ως ισχυρό εργαλείο για την καταπολέμηση της φοροαποφυγής εντός της Ένωσης.

Κώστας Α. Μαρκίδης, Διοικητικός Σύμβουλος, Φορολογικές Υπηρεσίες, KPMG Ltd, τηλ. 22209000, ηλεκ. διευθ. cmarkides@kpmg.com Χρίστος Ηρακλέους, Advisor IΙ, KPMG Ltd, τηλ. 22209000, ηλεκ. διευθ. cirakleous@kpmg.com