Της Κωνσταντίνας Γεωργίου 

Μέσα από τη δημιουργία, όπως είναι η μουσική, ο γραπτός λόγος και η ζωγραφική, θεωρείτε ότι μπορούμε να “αγγίξουμε” ένα τόσο ευαίσθητο και λεπτό θέμα, όπως είναι ο καρκίνος; 

Αναμφίβολα. Μέσω αυτού του διαγωνισμού δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να δημιουργήσουν στους πιο πάνω τομείς με βάση τη δική τους αντίληψη (εικόνα) για το θέμα του καρκίνου. Η εικόνα που έχει σχηματίσει για τον καρκίνο το κάθε άτομο, προκύπτει από διάφορες εντυπώσεις, που προέρχονται είτε από προσωπικά βιώματα είτε από αυτά που έχει ακούσει, διαβάσει, παρακολουθήσει, ή ακόμη και από αυτά που του έχουν μεταφέρει. Επίσης, το κάθε άτομο αναλύει και επεξεργάζεται με το δικό του τρόπο και σκεπτικό τα διάφορα κομμάτια του παζλ εντυπώσεων που έχει μαζέψει και συγκροτήσει. Συνεπώς, αντιλαμβάνεστε ότι ο τρόπος που βλέπουν οι έφηβοι τον καρκίνο διαφέρει από τον τρόπο με τον οποίο τον βλέπουν οι ενήλικες, χωρίς να αποτελεί πάντοτε τον κανόνα αλλά και χωρίς να σημαίνει ότι είναι πάντοτε απόλυτα σωστός ή λανθασμένος. Θέλουμε λοιπόν να εντοπίσουμε, να αναλύσουμε και να αναδείξουμε αυτή την εικόνα που έχουν οι έφηβοι, εξ΄ ου και ο φετινός τίτλος του διαγωνισμού, «Ο καρκίνος μέσα από τα μάτια μου», εστιάζοντας σε δημιουργικές δραστηριότητες, όπως η μουσική, ο γραπτός λόγος και η ζωγραφική.

Εσείς θυμάστε ως παιδί τι εικόνα είχατε για τον καρκίνο; Και πώς αυτή διαφοροποιήθηκε όταν μεγαλώσατε; 

Ως παιδί, η εικόνα που είχα για τον καρκίνο εμπεριείχε μόνο αρνητικά. Σαφώς και η φύση αλλά και η σοβαρότητα της ασθένειας έχουν αρνητικό πρόσημο. Ωστόσο, υπάρχει και η θετική πλευρά των πραγμάτων, η οποία συνδέεται με την ελπίδα για ίαση που προκύπτει από τη δυνατότητα για έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματικότερη θεραπεία. Σ’ αυτό συμβάλλει ουσιαστικά η τεράστια προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για ενημέρωση και διαφώτιση του κοινού, η οποία ήταν ομολογουμένως ελλιπής στο παρελθόν, ενώ επίσης τα περιορισμένα μέσα καθιστούσαν την άμεση και γρήγορη ενημέρωση σχεδόν ανέφικτη. Επίσης, η εξέλιξη στην έρευνα και η ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας, αφήνουν αισιόδοξα μηνύματα για ακόμη πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.

Αυτή είναι η 3η συνεχόμενη χρονιά που διεξάγεται ο Παγκύπριος Μαθητικός Διαγωνισμός. Παρά τη σχετικά σύντομη πορεία του, κατά τη γνώμη σας κατάφερε να μεταδώσει το μήνυμα και τον σκοπό ύπαρξης του; 

Θεωρώ πως η εξαιρετική αυτή ιδέα πέτυχε το σκοπό της, ενώ συνεχίζει να κτίζει σε σωστές βάσεις, χρόνο με το χρόνο, αφού η προσπάθεια δεν σταματά εδώ. Βλέπουμε ολοένα και περισσότερα άτομα να θέλουν να συμμετάσχουν, να μεταφέρουν και να αποτυπώσουν τη δική τους θέση, αξιοποιώντας τις δημιουργικές τους ικανότητες, με το δικό τους μοναδικό τρόπο, να το ψάχνουν με περισσότερη λεπτομέρεια, να θέλουν να μάθουν και να προσφέρουν. Ταυτόχρονα, αυτή η διάθεση και πρωτοβουλία φαίνεται πως επιδρά θετικά στο να ευαισθητοποιήσει ολοένα και περισσότερα άτομα, ενώ παράλληλα διαπιστώνουμε τη μεγάλη δυναμική και αξία που έχουν οι τοποθετήσεις και τα μηνύματα της συγκεκριμένης ομάδας ατόμων. 

Στη διοργάνωση του διαγωνισμού, πέρα από την Europa Donna, συμμετέχουν πολλοί κοινωφελείς οργανισμοί σε συνεργασία με την Τράπεζα Κύπρου και τη στήριξη του Υπουργείου Παιδείας. Όταν ο στόχος είναι κοινός, η  συνεργασία και εν τέλει η αποστολή, γίνεται πιο εύκολη; 

Σαφέστατα. Υπάρχει συλλογική προσπάθεια από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, άριστη συνεργασία και αμφίδρομη επικοινωνία. Οι στόχοι όλων μας σε ένα τέτοιο ευαίσθητο θέμα είναι κοινοί και η κατεύθυνση ενιαία. Δεδομένου ότι οι προσπάθειες του κάθε οργανισμού λειτουργούν πάντοτε συμπληρωματικά προς τις υπόλοιπες ενέργειες, αυτό καθιστά την πορεία υλοποίησης των στόχων και του έργου μας πολύ πιο ομαλή και αποτελεσματική.

Πιστεύετε ότι οι παγκόσμιες μέρες και οι δραστηριότητες/διαγωνισμοί/εκστρατείες που γίνονται στο πλαίσιο αυτών, είναι αρκετές για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος γύρω από τον καρκίνο; 

Οι δράσεις αυτές δεν αρκούν από μόνες τους για να μπορέσουν να ευαισθητοποιήσουν τον κόσμο, τουλάχιστον στο βαθμό που επιθυμούμε. Αποτελούν την κορύφωση όλων των ενεργειών και μία μεγάλη ευκαιρία για υπενθύμιση του σκοπού και διοχέτευση σωστών μηνυμάτων. Ωστόσο, η προσπάθεια επιβάλλεται να είναι συνεχής. Το θέμα της ευαισθητοποίησης κτίζεται σε βάθος χρόνου και εξελίσσεται ταυτόχρονα. Θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι όλοι ανεξαιρέτως μπορούμε να συμβάλουμε σε αυτό. Το κάθε άτομο πρέπει να βάζει το δικό του λιθαράκι, συμβάλλοντας στην τεράστια προσπάθεια που καταβάλλουν οι Σύνδεσμοι Ασθενών, τα Ογκολογικά Κέντρα και γενικότερα ο τομέας της Υγείας, οι διάφοροι οργανισμοί, τα ΜΜΕ, κ.ά.

Εμείς οι ενήλικες έχουμε υποχρέωση να απαιτήσουμε για τη νέα γενιά, αλλά και τη δική μας, πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα, νέες θεραπείες και υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας εύκολα προσβάσιμες σε όλους. Πόσο μακριά θεωρείτε πως είμαστε ως κράτος από την επίτευξη αυτού του σκοπού; 

Σίγουρα έχουν γίνει βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, όμως έχουμε ακόμη αρκετό δρόμο να διανύσουμε. Κεντρικό άξονα αποτελεί η ίση πρόσβαση στα πιο πάνω από όλους τους ασθενείς, εξ’ ου και το φετινό σλόγκαν της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου, «Κλείνουμε το χάσμα στη φροντίδα του καρκίνου». Διεκδικούμε ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την περίθαλψη. Εξαιρετικά σημαντική και καθοριστική κρίνεται η συμβολή και συνεισφορά της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ) προς αυτή την κατεύθυνση. Είμαστε αισιόδοξοι πως με την ύπαρξη λειτουργικού και βιώσιμου πλάνου, στοχευμένων πολιτικών και δράσεων, αλλά και την καλλιέργεια κουλτούρας που να υποβοηθά και να υποστηρίζει την ίση πρόσβαση, θα τεθούν οι κατάλληλες βάσεις για εξασφάλιση των πιο πάνω. 

Η πανδημία θα λέγατε πως επισκίασε τα πάντα και ενδεχομένως να έφερε σε δεύτερη μοίρα ακόμη και ασθενείς με καρκίνο; 

Μπροστά σε μία δύσκολη και απρόβλεπτη κατάσταση ήταν φυσιολογικό τα συστήματα υγείας να χρειαστούν χρόνο έτσι ώστε να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα, διασφαλίζοντας την ασφαλή πρόσβαση στη θεραπεία και τη διαχείριση της φροντίδας. Καταγράφηκαν σημαντικά προβλήματα ως αποτέλεσμα αυτής της δύσκολης και απρόβλεπτης κατάστασης, η οποία μεταβαλλόταν συνεχώς. Ενδεικτικά, να αναφέρω την αναστολή αριθμού διαγνωστικών ελέγχων και την ιεράρχηση θεραπειών, με αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των διαγνώσεων, αλλά και προβλήματα σε σχέση με τη μείωση του χρόνου παραμονής των ασθενών στα νοσοκομεία, χωρίς επαφή με τους φροντιστές και τα μέλη της οικογένειάς τους, δημιουργώντας αίσθημα απομόνωσης και εγκατάλειψης. Επιπρόσθετα, η καραντίνα ενίσχυσε δυστυχώς το θέμα της απομόνωσης των ασθενών, κάτι το οποίο είχε άμεσο αντίκτυπο στη ψυχολογία τους. Φαίνεται όμως πως τα πράγματα αρχίζουν πλέον να επανέρχονται σε φυσιολογικούς ρυθμούς.

*Ο 3ος Παγκύπριος Διαγωνισμός για την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου, διοργανώνεται από το Ογκολογικό Κέντρο Τράπεζας Κύπρου, το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα, τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Καρκινοπαθών και Φίλων (ΠΑΣΥΚΑΦ), τον Σύνδεσμο Ένα Όνειρο μια Ευχή, τον Αντικαρκινικό  Σύνδεσμο Κύπρου, την Europa Donna Κύπρου, το Europa Uomo Κύπρου, το Ίδρυμα Χριστίνα Α. Αποστόλου και τον Σύνδεσμο Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου, σε συνεργασία με την Τράπεζα Κύπρου και με τη στήριξη του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας και του Υπουργείου Υγείας.