Με αφορμή λοιπόν, την επετειακή 20η διοργάνωση, ενός από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς του νησιού, μιλήσαμε με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ, Γιάγκο Χατζηγιάννη. 

Πώς γεννήθηκε η ιδεα του φεστιβάλ και πώς υλοποιήθηκε; 

Η ιδεα του φεστιβάλ γεννηθηκε πριν πολλά χρόνια, στην αυλή του Μουσείου Χαρακτικής “Χαμπή”, στα  Πλατανίσκια. Ήμασταν στο χώρο μαζί με τον Γιώργο Τσαγγάρη, κατα την περίοδο που ο Χαμπής διαμόρφωνε το μουσείο πάνω στο χωριό. Στο χώρο του Μουσείου υπήρχε ένα όμορφο αμφιθέατρο και αποφασίσαμε με τον Γιώργο να κανουμε μερικές προβολές. Η ιδέα γεννήθηκε εντελώς τυχαια και αυθορμητα. Κάναμε τις πρώτες μας προβολές τότε με τη βοήθεια του Δημητρη Εϊπίδη, που ήταν διευθυντής του φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Μας βοηθησε να βρουμε τις πρωτες μας ταινιες κι έτσι με αυθόρμητο και τυχαιο τροπο οι προβολές ξεκίνησαν και κράτησαν για τέσσερα χρόνια στην αυλή του Μουσείου Χαρακτικης “Χαμπης”.  Στην πορεία αποφασίσαμε να συνεχίσω εγώ στη Λεμεσό και να ασχοληθώ αποκλειστικά με το είδος των ταινιών ντοκιμαντέρ, ενώ ο Γιώργος ξεκίνησε το φεστιβάλ Animation (AnimaFest) στη Σαλαμιού, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Οπότε συνοψίζοντας, η ιδέα ξεκίνησε μ’ ένα αυθόρμητο και τυχαίο τρόπο στο όμορφο αμφιθέατρο του Μουσείου, ενώ η πρώτη χρονιά που ξεκίνησε στη Λεμεσό ήταν το 2006. 

Ποιοι ήταν οι πρώτοι χώροι του και πώς ήταν η μορφή οργάνωσης;

Τα πρώτα 10 χρόνια το φεστιβάλ διεξαγόταν στη Β’ Δημοτική Αγορά της Λεμεσού, απέναντι από το Τζαμί, στο θέατρο ένα, στο κέντρο της παλιάς Λεμεσού. Τότε ήταν ένας χώρος που ακόμα διαμορφώνταν, δεν υπήρχε καν κλιματισμός, όταν ανέλαβε τη διαχείριση του το θέατρο ένα. Γι’ αυτό τον λόγο ήταν αρκετά δύσκολες οι πρώτες χρονιές. Τοποθετούσαμε ανεμιστήρες, προσπαθούσαμε να διαμορφώσουμε το χώρο σωστά, έτσι ώστε να μπορεί να υποστηρίζει κινηματογραφικές προβολές. Η διοργάνωση λειτουργούσε με εθελοντική βάση, τα πρώτα χρόνια δεν είχαμε καν χορηγίες και γι’ αυτό το λόγο θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην αρχή το φεστιβάλ ήταν DIY. Ήταν ένα χαρακτηριστικό, που ναι μεν ήταν δύσκολο, αλλά και όμορφο. Κτίστηκε ένας θεσμός με πολλή αγάπη και πολλή φροντίδα, στοιχεία που συνεχίζουμε να του δίνουμε μέχρι σήμερα. Τον πρώτο καιρό ήταν πρωτόγνωρη η εμπειρία, δεν ξέραμε πώς θα εξελιχθεί, δε ξέραμε πώς θα αντιμετωπίσει το κοινό το είδος του ντοκιμαντερ που προβάλλαμε, αλλά ταυτόχρονα υπήρχε και πολύς ενθουσιασμός.

Τι είδους ντοκιμαντέρ προβάλλατε και πόσο διαφορετικό ήταν με την κουλτούρα του ντοκιμαντέρ που είχε συνηθίσει το κυπριακό κοινό; 

Το είδος του ντοκιμαντέρ που προβάλλαμε ήταν εντελώς νέο για το κυπριακό κοινό. Προβάλλαμε δημιουργικό ντοκιμαντέρ. Όταν ακούει κάποιος τη λέξη ντοκιμαντέρ, αμέσως το μυαλό του πάει σε ταινίες που έχουν να κάνουν με τη φύση, με τα ζώα κλπ. Το είδος του ντοκιμαντερ που προβάλλουμε είναι κινηματογραφικά έργα, είναι δηλαδή σαν κινηματογραφικές ταινίες, σαν καλλιτεχνικά έργα που φέρουν έντονα το στίγμα του δημιουργού τους. Επίσης, είναι υποκειμενικά, δηλαδή, δεν προσπαθούν να πείσουν για την “αλήθεια”, ή να προσπαθούν να αποδείξουν στο κοινό ένα γεγονός. Αποτελούν ταινίες που είναι καλλιτεχνικά φτιαγμένες με πολύ δημιουργικό τρόπο, δεν είναι ουδέτερες και αντικειμενικές προς κάποια θεματολογία που τις απασχολεί. Είναι υποκειμενικές και φέρουν έντονα την προσωπική σφραγίδα του σκηνοθέτη.

Πώς βιώσατε το φεστιβάλ να εξελίσσεται μέσα από αυτά τα 20 χρόνια πορείας; 

Το πιο εντυπωσιακό γεγονός μέσα από την πορεία του φεστιβάλ ήταν η ανταπόκριση του κοινού. Αναλογιζόμενος το πώς ξεκίνησε το φεστιβάλ, με τους ολιγάριθμους θεατές του και το πώς εξελίχθηκε, αναφορικά με την αγάπη και την ανταπόκριση του κόσμου, δημιουργήθηκε ένας θεσμός που το κοινό “αγκάλιασε”. Στην αρχή είχαμε 5 - 10 άτομα και στη συνέχεια κατάμεστες αίθουσες, υπήρξαν στιγμές που είχαμε θέμα ως προς τη φιλοξενία, ειδικά στο θέατρο ένα, που ήταν μικρός χώρος, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρώτα δέκα χρόνια η είσοδος ήταν δωρεάν προς το κοινό, οπότε ήταν μια διοργάνωση εντελώς προσβάσιμη. Υπήρχαν χρονιές που είχαμε μεγάλο θέμα με τη χωρητικότητα του χώρου και αδυναμία φιλοξενίας όλων των επισκεπτών. Οπότε, ένα από τα στοιχεία που θυμάμαι έντονα είναι πόση αποδοχή δέχθηκε το φεστιβάλ και πόσο “αγκαλιάστηκε” από το κοινό, από την πρώτη κιόλας στιγμή. Ένα άλλο θέμα εντυπωσιακό, το οποίο αξίζει να αναφερθεί, είναι οι ταινίες που έχουμε φέρει στο φεστιβάλ αυτά τα 20 χρόνια. Παρόλο που είμαστε ένα μικρό φεστιβάλ και προβάλλουμε λίγες σχετικά ταινίες - 20 κάθε χρόνο - έχουμε προβάλει πραγματικά σπουδαίες ταινίες που έχουν μείνει όχι μόνο στην ιστορία του ντοκιμαντέρ, αλλά και στην ιστορία του κινηματογράφου. Ένα ακόμα στοιχείο λοιπόν που μας χαρακτηρίζει, είναι η ποιότητα του προγράμματος μας. Και φυσικά η μικρή ομάδα του φεστιβάλ, τα λίγα άτομα που δουλεύουν, όπως η Δανάη Στυλιανού και ο Γιάννης Ιωαννίδης, που όλα αυτά τα χρόνια έχουν σταθεί δίπλα στο φεστιβάλ. Η προσφορά και η βοήθεια τους ως προς την εξέλιξη της διοργάνωσης ήταν και είναι ανεκτίμητη μέχρι και σήμερα. 

Πώς γινόταν η επιλογή των προβολών και πώς εξελίχθηκε αυτό μέσα από τα χρόνια με γνώμονα την τεχνολογία; 

Η επιλογή των ταινιών κατά τα πρώτα χρόνια γινόταν μέσα από διεθνή φεστιβάλ. Επισκεπτόμασταν δηλαδή φεστιβάλ του εξωτερικού, μεγάλες διοργανώσεις που προβάλλουν πολλές ταινίες,όπως του Άμστερνταμ και της Θεσσαλονίκης. Στην πορεία καθώς αποκτούσαμε περισσότερη πείρα και με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την ύπαρξη πλατφόρμων με εταιρείες διανομής, μπορούσαμε να δούμε ταινίες διαδικτυακά και να προχωρήσουμε στην επιλογή των προβολών μας. Ωστόσο, αποτελεί μέχρι σήμερα μια επίπονη διαδικασία που διαρκεί περίπου 6 μήνες. Πρέπει να δούμε πάρα πολλές ταινίες, για να καταλήξουμε στις 20 που προβάλλουμε. Αποτελεί μια διαδικασία που δεν έχει αλλάξει μέσα από το πέρασμα του χρόνου και είναι χρονοβόρα. “Ξεσκονίζουμε” πάρα πολλές ταινίες μέχρι να καταλήξουμε στις 20 που θέλουμε να εντάξουμε στο πρόγραμμα μας. 

Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας κάποιες στιγμές - σημεία αναφοράς, μέσα από αυτήν την πορεία των 20 χρόνων; 

Όπως έχω αναφέρει και πριν, κάποιες από τις ταινίες που έχουμε προβάλει υπήρξαν σπουδαίες και σοκαριστικές, τόσο για εμάς, όσο και για το κοινό. Επίσης, οι φιλοξενούμενοι που είχαμε κατά καιρούς και η ανατροφοδότηση που δεχθήκαμε από τους ίδιους έχουν παίξει ρόλο στην επιτυχία της διοργάνωσης. Ένα γεγονός που συνέτεινε στην ορατότητα και επιτυχία του φεστιβάλ για παράδειγμα ήταν - κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια της διοργάνωσης-,  η επίσκεψη της διευθύντριας Leena Pasanen, ενός από τους σημαντικότερους οργανισμούς, η οποία στάθηκε μπροστά στο κοινό και δήλωσε ότι αυτό είναι το αγαπημένο φεστιβάλ από όσα έχει πάει. Ήταν ένα τεράστιο κομπλιμέντο. Το φεστιβάλ δεν ήταν μια μεγάλη διοργάνωση, ήταν μικρή, ζεστή και “αγκάλιαζε” του φιλοξενούμενους, τους έδινε προσοχή. Tο γεγονός ότι ένα φεστιβάλ είναι μικρό ,είναι περισσότερο οικείο και άμεσο για τους σκηνοθέτες και τους παραγωγούς που το επισκέπτονται. Είναι πιο εύκολο να επικοινωνήσει κανείς με το κοινό και τον κόσμο γενικότερα, συγκριτικά με τα μεγαλα φεστιβάλ που έχουν τεράστιες αίθουσες, που το επισκέπτεται πλήθος κόσμου, που έχουν markets και είναι πολύ πιο εμπορικά, συγκριτικά με το δικό μας, που είναι πολύ πιο ανθρώπινο. Άλλο ένα σημείο αναφοράς ήταν η χρονιά που έγινε το Μαρί. Αποτέλεσε μια από τις πιο δύσκολες διοργανώσεις σε πρακτικό επίπεδο, αφού είχαμε πολύ συχνά διακοπές ρεύματος κατά τη διάρκεια προβολών. Μία άλλη κορύφωση της πολύχρονης διοργάνωσης του φεστιβάλ ήταν η μεταφορά της διεξαγωγής της εκδήλωσης στους Χαρουπόμυλους “Λανίτη” στα δεκάχρονα. Αποτέλεσε ένα μεγάλο άλμα, μια μετεξέλιξη για το φεστιβάλ. Μεταφερθήκαμε από το θέατρο ένα που μπορούσε να φιλοξενήσει μέχρι 60 άτομα, σ’ ένα χώρο με πολύ καλύτερες υποδομές, που μπορούσε να υποστηρίξει πολλούς περισσότερους θεατές και μας φιλοξενεί μέχρι σήμερα. 

Το 20ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού θα διεξαχθεί από την 1η μέχρι και τις 8 Αυγούστου, 2025 στο Ceronia Hall - Χαρουπόμυλος Λανίτη, δίπλα στο Μεσαιωνικό Κάστρο της Λεμεσού. 

Η έναρξη του φεστιβάλ θα γίνει την Παρασκευή, 1η Αυγούστου στις 20:30, με το πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ Coexistance, My Ass!, σε σκηνοθεσία Amber Fares. Παρούσα στην προβολή θα είναι η πρωταγωνίστρια του ντοκιμαντέρ, η κωμικός Noam Shuster-Eliassi. 

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα των προβολών μπορείτε να βρείτε εδώ. 

Καλή θέαση! 

Πηγή φωτογραφιών